Azərbaycan Xalq Parlamenti (AzXP) 18 oktyabr 2024-cü ildə Azərbaycan xalqının demokratik iradəsini ifadə etmək, respublika idarəçiliyinin əsas prinsiplərini bərpa etmək və şəffaf ictimai idarəetmə modelini formalaşdırmaq məqsədilə təsis edilmişdir.

AzXP-nin yaranması uzun illər davam edən avtoritar idarəçilik, saxtalaşdırılmış seçkilər, siyasi təqiblər və vətəndaşların siyasi proseslərdən kənarda saxlanmasına qarşı cəmiyyətin mütəşəkkil reaksiyası kimi meydana çıxmışdır.

Parlamentin əsas məqsədi:
– demokratik idarəetməni bərpa etmək
– insan hüquqlarını qorumaq
– korrupsiyaya qarşı mübarizə aparmaq
– ədalətli və hesabatlı siyasi sistem formalaşdırmaqdır

Tarixi və siyasi kontekst

1991-ci ildə müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycanda dayanıqlı demokratik sistem qurulmamış, hakimiyyətin mərkəzləşməsi və institusional balansın pozulması müşahidə olunmuşdur. İctimai narahatlıqlar əsasən aşağıdakılarla bağlı olmuşdur:
– saxtalaşdırılmış prezident və parlament seçkiləri
– hakimiyyətin bir mərkəzdə cəmlənməsi
– məhkəmə və qanunverici sistemlərin zəiflədilməsi
– medianın və vətəndaş cəmiyyətinin sıradan çıxarılması
– sistematik korrupsiya

AzXP-nin təsis bəyannaməsində 2024-cü il seçkiləri Azərbaycan Konstitusiyasının 6-cı maddəsinin pozulması kimi qiymətləndirilmişdir.

AzXP-nin vizionu və prioritetləri

AzXP özünü xalq iradəsinə əsaslanan alternativ demokratik idarəetmə modeli kimi təqdim edir və fəaliyyətini aşağıdakı istiqamətlər üzərində qurur:

Siyasi islahatlar
– parlamentli respublika modelinə keçid
– azad və ədalətli seçkilərin təmin edilməsi

Məhkəmə müstəqilliyi
– icra hakimiyyətindən asılı olmayan məhkəmə sistemi
– şəffaf və qərəzsiz hüquqi mexanizmlər

İnsan hüquqları
– siyasi məhbusların azad edilməsi
– söz və fikir azadlığının bərpası

Korrupsiya ilə mübarizə
– mənimsənilmiş dövlət vəsaitlərinin geri qaytarılması
– ictimai vəsaitlərin istifadəsində tam şəffaflıq

Sosial ədalət
– yoxsulluğun azaldılması
– həssas qrupların müdafiəsi
– bərabər imkanların təmin olunması

Tarixi irs və beynəlxalq çağırış

AzXP 1918-ci il Azərbaycan Demokratik Respublikasının ideyalarını özünə əsas götürür və bu irsi müasir demokratik dəyərlər əsasında davam etdirməyi qarşıya məqsəd qoyur.

Parlament beynəlxalq ictimaiyyətə müraciət edərək:
– Azərbaycanda demokratiyanın bərpası
– siyasi repressiyaların dayandırılması
– siyasi məhbusların azad edilməsi
– vətəndaş hüquqlarının qorunması

üçün qlobal həmrəyliyə çağırır.

AzXP-nin missiyası xalqın iradəsini azad platformada ifadə etmək, hüququn aliliyinə əsaslanan idarəetməni qurmaq və ölkədə uzunmüddətli siyasi sabitliyə nail olmaqdır.